Blog

Türkiye'nin İlk Freelance Sitesi

Türkiye’de freelancer olmak

Ülkemizde özellikle yazılım alanında; geliştirici ya da tasarımcı olarak çalışan birçok kişi, yazılımcı maaşlarınında şaka gibi olduğunu göz önünde bulundurarak, bir çok projede freelance olarak görev almaktalar. Ancak ne yazık ki ülkemizde freelance olarak çalışmak, kişilere haddinden fazla yükümlülük ve stres vermekten başka bir işe yaramıyor. Bu yazıda özellikle freelance iş yapmak isteyen yazılımcı ve tasarımcı arkadaşlar için, karşılaşabilecekleri sıkıntılardan bahsetmek istiyorum.

-Yasal Zorluklar-

Açıkcası Amerika’da ve Avrupa’da ki diğer ülkerde ki freelance çalışanlar için yasal düzenlemelerin nasıl olduğunu bilemiyorum fakat bizim ülkemizde ki zorluklarla karşılaşmadıkları düşüncesine inancım olduğunu söylemek istiyorum. Bu yazıyı okuyanlar arasında, oralarda ki freelance çalışanlar için olan yasal düzenlemeleri bilen arkadaşlarımız olursa, lütfen bizi aydınlatsınlar.

Freelance çalışırken, yaptığınız işlerde/yer aldığınız projelerde genellikle çalışacağınız saati belirleyip (tahmin -estimate- edip) kendiniz için belirlediğiniz saat birimlik ücret ile çarparak bir fiyat verirsiniz. Şirket değilsinizdir ve verdiğiniz emeğin karşılığında bir ücret talep ediyorsunuzdur. Ancak hiç bir gelir kayıtsız olamaz ve bunun karşılığında fatura vermeniz gerekir. E tabi kişi olarak fatura kesemeyeceğinize göre bir şirket olmalısınız. Tek çareniz var şahış şirketi kurmak. Ancak bir şirketiniz olduğunda, iş yapın ya da yapmayın, ödemeniz gereken ücretler olacaktır. Bu durum freelance çalışanlarda bir yüktür tabi ki, çünkü bazen ayda 2-3 iş alabileceğinzi gibi, 3-4 ay iş alamadığınız dönemlerde olabilir, ve eğer bir şirket kurmuşsanız (ki en basiti şahıs şirketi) bu iş alamadığınız dönemlerde de muhasebecisinden, zart vergisine zurt vergisine, kendi bağkur priminize kadar yine aylık belirli bir ücret ödemek durumundasınız.

Bu yükten kurtulmak için icat edilen yöntemler ise, sizi bu yükümlülüklerden kurtarmayacağı gibi, daha başka kanuni zorlular içersine sokacaktır. Örneğin, genellikle freelance çalışanların baş vurduğu bir yöntem olan başka bir şirket üzerinden fatura kestirip, kdv oranında ücreti faturayı kesitirdiği şirkete ödeme yoluyla müşterisine fatura vermek, dışardan bakıldığında “e vergimizi de ödedik win win” gibi görülsede, hem etik değildir, hem de yaptığınız/yapacağınız işte imzaladığınız sözleşmede farklı isim; verdiğiniz faturada farklı isim olacağından, olası bir durumda hem sizin hem faturayı kesitridğiniz şirketin hemde faturayı verdiğiniz şirketin başına iş açar. Ne siz ne de müşteriniz birbiriniz üzerinden bir hak talep edemez duruma gelebilirsiniz.

İcat edilen bir diğer yöntem ise, müşterinize gider pusulası kestirmek. Bu yöntemde müşteriniz %10 stopaj ödeyerek sizi fatura kesmekten ve kdv ödemekten kurtarmış oluyor ancak bunda da sıkıntı şu ki; adınıza kesilmiş bir çok gider pusulası makbuzu olursa, vergi dairesi peşinize düşebilir ve sizi serbest meslek erbabı olarak değerlendirip vergi mükellefi yapabilir.

Gördüğünüz gibi fatura kesmediğiniz sürece rahat yok ve fatura kesmek içinde en basitinden sahış şirketi kurmanız gerekiyor.

– Türkiye’de ki firmaların yazılım ve yazılımcıya bakışı-

Tüm bu yasal yükün dışında bir de ülkemizde ki (dev şirketler hariç) şirketlerin teknoloji ile olan ilişkileri hala daha fax makinesi / kettle seviyelerinde olduğu, mail atmanın bile işi bilen bir kaç personel tarafından yapıldığı, 15 yıllık bilgisayarlar ile personeline iş yaptırıldığını göz önünde bulundurursak, sizden isteyecekleri iş ile ilgili hiç bir fikirlerinin olmadığı ve ne olursa olsun adam akıllı memnun olmayacaklarını hatırlatmak isterim.

Genellikle (eğer kendinize referans olacak büyük büyük işler yapmamış bu işe yeni başlıyorsanız) zaten etrafınızdan, eşinizen dostunuzdan referansla gider iş alır yada onların işlerini yapıyor olursunuz. Bu işler de ilk başta hevesle girişirsiniz ve onlarda merakla dinlerle. Ancak bir süre sonra (ki bu süre bazen aynı gün içinde olur) durup bir bakarsınız ki, sanki siz “Allah aşkına yapayım bu işi size” demişsiniz de, onlarda “e hadi bi yaptıralım” demiş gibi saçma bir duruma gelmişsinizdir.

Daha sonra bu teknolojinin t’sinden yazılımın y’sinden bi haber müşteriniz, başlar size anlatmaya, birde üstüne kuyruğu dik tutacak ya, araya da bir iki “ben de anlıyorum bu işlerden” dediğini zannettiği kelime/cümle sokmaya kalkar. Sonunda size aslında ihtiyacı olan ile hiç alakası olmayan bir proje anlatmış olur. Mühim olan sizin çok dikkatle dinlemeniz ve gerçekten müşterinizin ihtiyacını anlamanızdır, adam gibi anlamadan bir fikir edinip de sakın ben zaten anladım havalarına girmeyin, iyice anladığınızdan emin olana kadar sorun, daha çok sorun, iyice anladığınızdan emin olun. Eğer biraz tecrübeli/yetenekli iseniz ve kendizede güveniniz varsa, müşterinize aslında ihtiyacına yönelik çözümün ne olacağını anlatmaya çalışırsınız. Burada önemli olan şudur, işinizi, yapacaklarınızı kullanacağınız teknolojisleri vs. 6 yaşında birinin anlayacağı kadar basitleştirerek anlatmak zorundasınız. Hadi bakalım buyrun şimdi de müşterinizin paranoyaları başlar, “beni kandırıyor mu?, kolayına mı kaçmaya çalışıyor?, yapamayacak heralde!” gibi düşünceleri gözlerinden anlarsınız. Ancak sakinliğinizi korumalı ve kendinizden emin şekilde basit basit nedenleri ve niyeleri açıklayın. Teknik tabirlere boğmayın, müşteriniz ile mümkün olduğunca aynı dili konuşun.

Tüm bu süreçlerden sonra “ee şimdi ne kadar sürede kaça yapıyorsun” sorusuna hemen düşünmeden cevap vermeyin. Bunun için bir çalışma yapmanız gerekecek, bunu uygun bir dille açıklayın ve gidip proje üzerinde tahminleriniz için çalışmalara başlayın. Kendi iş planınızı çıkarın, projenizin her kısmını iyice belirleyin ve o her kısım için ne kadar sürede yapacağınızı tahmin edin, mümkün olduğunca gerçekci tahminler yapın ve sonunda o her kısım için tahmin ettiğiniz süreleri toplayarak projenizin toplam kaç saat/gün/hafta süreceğini hesaplayarak, projeniz için isteyeceğiniz ücreti belirleyin.

Gidip müşeriniz ile görüşün ve fiyatınızı söyleyin, sorarsa/gerekirse tek tek her parça için kaç saat tahminde bulunduğunuzu açıklayın. Tabi ki olayı keçi pazarlığına çevirip mümkün olduğunda fiyat öldürmeye çalışacaklardır. Mümkün olduğunda taviz vermeyin. Hele ki iş ile dostluğu birbirine sakın karıştırmayın. Fiyatınız ne ise o, dürüst açık ve net olun. Zaten merak etmeyin siz o kadar çabalayacaksınız, emek vereceksiniz ve proje içerisinde sürekli ekstralara çıkaracaklar ve siz bu ekstralar için fiyat çıkarmak istediğinizde, ekstra zaman istediğiniz bunlar hep sorun olacak da, bir de zaten projenin sonunda paranızı asla zamanında alamayacaksınız. Koca koca adalar, koca koca şirketler size verecekleri, canınızı dişinize takıp sabahlara kadar çalışttığınız projenin/emeğinizin karşılığı olan 3 kuruş için işi sündürüp duracaklar, ayıp edecekler falan filan…

Gelelim bu sorunlarla nasıl başa çıkabileceğinize:

Öncelikle işin yasal kısmı için bir çözümüm yok, yöntemler belli, olması gereken belli. En temiz, yasal ve net çözüm şirket kurmak.

İş kısmında ki sorunların çözümleri için yapmanız gerekenleri ise şu şekilde sıralayabiliriz;

1- Müşterinizin teknoloji/yazılım ile ilişkisini anlayın.

2- Anlayacağı dilden konuşun

3-Sakinliğinizi ve profesyonelliğinizi kaybetmeyin

4-Müşteriniz zaten ne istediğini tam olarak biliyorsa zaten çok sorun yaşamayacaksınızdır. Ancak ne istediğini bildiğini zannediyorsa, olayı aydınlatmak ve sizde müşterinizin ne istediğine tam hakim olabilmek için soru sormaktan çekinmeyin.

5-Bazı müşteriler vardır ve o kadar herşeyin farkındalardır ki, bazısı size proje dosyası bile hazırlamıştır. Umarım hep bu şekilde işin ciddiyetinde ve farkında olan müşteriler ile karşılaşırsınız.

6-Yukarıda da belirttiğim gibi projenizin her fazını her kısmını her parçasını iyice belirleyip her biri için tek tek tahmin de bulunup en sonunda tüm tahmin ettiğiniz sürelerin toplayıp, toplam ihtiyacınız olan zamanı bildirin ve fiyatlandırmanızı buna göre yapın. Tahminlerinizi mümkün olduğunca gerçekci yapın. 2 saatte yapacağınız işe 5 saat demek 10 saatte yapacağınız işe 3 saat demek, salaklıktan başka birşey değildir. Müşteriyi kaybetmemek için fiyat düşürüp, vereceğiniz emeğin karşılığını almayacağınız bir fiyat vermeyin, tabi aynı şekilde saçma sapan fiyat şişirip 3 liralık işi 5 liraya da yapmayın. Hakkını verin, neyse o.

7- Neler verdiğiniz fiyata dahil, neler ekstraya girer hepsini belirleyin ve açıkça belirtin.

8-Profesyonel davranın, kendinizden emin olun. Sizde projeniz için dosya hazırlayın ve müşterinize sunun.

9-Sözleşme yapmayı ihmal etmeyin. Bu sayede hem siz verdiğiniz sürede işi istenildiği gibi tamamlayıcağınızı bildirirsiniz hemde müşteriniz sizden isteyeceği ekstraların ekstraya gireceğini bilir.

10- İşe başlarken paranın yarısını alın, kalan yarısını da iş bitince alın. İş bitince parayı alacağınız zamanı anlaşın sözleşme yaptıysanız orayada yazın.

11- Basit, fonksiyonel ve gerçekten amacına uygun iş yapın. Yetenek sergilemeye kalkıp çorbaya çevirmeyin. Olur olmadık sitelerden scriptler alıp/çalıp projenize döşemeye kalkmayın. Dediğim gibi, basit, fonksiyonel, özgün ve amacına uygun iş yapın. Yaptığınız işe imzanızı atmaktan çekinmeyin.

12-Altından kalkamayacağınız işlere, anlamadan dinlemeden atlamayın. Aldığınız işi sakın yarım bitirmeyin. Müşterinizin isteklerine ve ihtiyaçlarına kulak verin.

13-İşi mümkün olduğunca geciktirmeyin. Müşteriniz ile ilişkinizi sürekli hale getirecek diyaloglar içerisinde olun.

14-Yatırımdan çekinmeyin. İşinize uygun teknik ekipmana mümkün olduğunca sahip olun. Kendinize müşterinize test ortamı olarak kullandırabileceğiniz bir host satın almayı ihmal etmeyin.

15-Yaptığınız proje için kullama klavuzu hazırlamnız sizin ve müşteriniz için iyi olacaktır, bol görsel kullanın.

16-Dediğim dedik, çaldığım düdük havalarında olmayın. Unutmayın, siz müşterinize sadece fikir verebilir bir şeyin olurunu olmazını anlatabilirsiniz. Seçimi yapacak olan müşterinizdir. İlle de benim dediğim gibi olacak tavrına girmeyin.

17-Diyaloğa açık olun ve şeffaf iş yapın. Müşteriniz görmek istediğinde işin her kısmını, karalamalarınızdan, kodunuza kadar istediği gibi görmesini sağlayın.

18- Her işi almayın. Size referans olabilecek, işler alın.

19- Kaliteli ve net iş yapın.

20-İsminize her anlamda leke getirmeyin.

Yayında: Genel

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>